Klik hier om alle werken van Ad Arma bij De Galerie Den Haag te bekijken
De gedachte dat alles één is, met alle mogelijke complicaties van dien, ligt aan de basis van het kunstenaarschap van Ad Arma (1954). Vanuit deze visie, die verband houdt met denkwijzen uit oosterse culturen, is de kunstenaar meer gericht op samenhang en overeenkomst dan op verscheidenheid. In werkelijkheid ervaart de mens vooral diversiteit. De verschillen tussen mens, plant en dier springen meteen in het oog. Toch vormen ze slechts een dunne laag, veroorzaakt door de omstandigheden waarin deze wezens bestaan. De overeenkomsten zijn groter en wezenlijker. Zo is iedere steen, iedere plant, ieder dier, en ieder mens voortdurend onderhevig aan verandering. Alle dingen ondergaan het proces van ontstaan, groei en verval. Wat ze ook gemeen hebben is een bestaan: een periode tussen het moment van verschijning en dat van verdwijning. In die zin betekent bestaan aanwezig zijn.
In de etsen van Ad Arma is de idee van aanwezigheid een belangrijk element. Ze komt tot uiting in lange, smalle figuren die in een landschappelijke ruimte zijn geplaatst. Door hun langgerekte vorm roepen deze gestaltes associaties op met mensen, maar hoeven dat niet te zijn. De kunstenaar heeft de gedaanten zonderdetails weergegeven; armen en benen zijn niet te onderscheiden. Vaak bestaan de figuren uit niet meer dan enkele zwarte strepen. En hoezeer men ook geneigd is te duiden, wellicht heeft de graficus de interpretatie bewust opengelaten. Als dat zo is, wordt de constatering dat de gestalten er zijn essentieel. Wil de kunstenaar benadrukken dat niet de verschijningsvorm, maar het bestaan zelf ertoe doet?
Genoemde figuren zijn overigens niet de enige figuren in de etsen. Ieder prent wordt bevolkt m
et allerlei vreemde creaturen. Zo zwemmen zonderlinge vissen in wat een rivier zou kunnen zijn, fladderen eigenaardige vogels door de lucht en lopen merkwaardige beesten met grote kaken door het landschap. Het valt op dat Arma alleen de contouren heeft aangegeven. Meestal zijn ze met enkele krachtige lijnen neergezet. Soms echter zijn de lijnen zo dun getekend, dat de figuren uit de achtergrond lijken op te doemen. Of lossen ze juist daarin op? Zijn het wezens die verschijnen of verdwijnen? Deze ambiguïteit biedt alle ruimte voor interpretatie.
De landschappelijke sfeer van de etsen is onmiskenbaar. Lijnen en kleuren wekken de indruk dat bergen, rivieren en luchten zijn weergegeven. Ad Arma heeft de natuur echter niet als een statisch fenomeen weergegeven. Hij presenteert haar als een levend organisme, in al haar dynamiek. In deze etsen verbeeldt de kunstenaar een natuur die voortdurend verandert, als het ware gedragen door een onuitputtelijke energie. Is het toeval dat de woorden werkelijkheid en energie beiden afstammen van het Griekse energeia, wat zoveel betekent als dat wat zich manifesteert of dat wat schept?
De dynamiek van de etsen weerspiegelt de energie waarmee Ad Arma ze maakt. Hij benadrukt dat niet het uiteindelijke resultaat, maar met name het vervaardigen van de prenten hem aantrekt. Er zijn namelijk allerlei manieren om de zinken etsplaat te voorzien van lijnen en vlakken, die straks tekening gaan uitmaken. Bij het eigenlijke etsen worden die gevormd door de bijtende inwerking van zuren (etsen betekent letterlijk laten bijten). Hoewel hier geen zuren aan te pas komen, worden echter ook de zogenaamde droge-naaldtechtniek en de gravure tot de etskunst gerekend. Lijnen worden dan rechtstreeks in de plaat gekrast of gesneden. De kunstenaar geniet van de talloze mogelijkheden om de plaat te bewerken. Hij krast en schuurt vrijelijk en aarzelt niet een slijptol te gebruiken om de gewenste putten, groeven en lijnen te krijgen. Ook laat hij zuren hun bijtende werking doen, soms zelfs zo lang dat er gaten in het metaal ontstaan. De energieke en vrije werkwijze van de graficus laten allerlei sporen na. In de etsen ziet men bijvoorbeeld driftig gekras naast subtiele lijnen, of gloeiende kleuren oranje en rood naast nevelachtige tinten blauw en grijs. In het ene deel heerst rust, in het andere beweging. Zo boeit elke prent als het verslag van een veelzijdig wordingsproces.
Uit de etsen blijkt, dat Arma de beschouwer soms dwingt om een letterlijk standpunt ten opzichte van het werk in te nemen. Zo heeft hij in de landschappelijke prenten de horizon zelden aangegeven. Wanneer die ontbreekt heeft dit tot gevolg dat de positie van de beschouwer, anders dan bij centraal perspectivische voorstellingen, niet is gefixeerd. Daardoor is zijn plaats ten opzichte van de gesuggereerde beeldruimte onduidelijk. Kortom, hij moet zijn standpunt zelf bepalen.
In het dagelijks leven wordt men voordurend gevraagd zijn houding te bepalen. Daarvan raakt men zich vooral bewust in een vreemde omgeving. Ad Arma gaat regelmatig op reis. Zo bezocht hij onder meer India en Japan. Ontmoetingen met andere culturen zijn voor hem vol betekenissen. Een enkele ervaring kan namelijk leiden tot een ongekende uitbreiding van kennis en geheel nieuwe inzichten. Wie zijn levenshouding aanpast, wijzigt zijn werkelijkheid. En daardoor komen begrippen als realiteit, droom en verbeelding in een nieuwe verhouding te staan. De kunstenaar illustreert dit met een voorbeeld:
Stel u ziet op reis een boom zoals u die nog nooit eerder heeft gezien. U wist niet van het bestaan van een boom met zulke vormen en kleuren. U had hooguit zo'n boom kunnen fantaseren. Nu ineens beseft u, dat hij kán bestaan. Een dergelijke ervaring verbreedt de horizon en schept ruimte voor verbeelding. Ze rekt als het ware de geest op. Vanaf dat moment is het mogelijk in de verbeelding fantastische bomen te scheppen. En of die werkelijk bestaan is niet langer relevant. Want wanneer u tijdens die reis niet die bijzondere boom had gezien, dan had u hem in de verbeelding, als fantasie, geaccepteerd, zonder te weten dat hij echt bestaat.
[Fragmenten uit een tekst van Ulco Mes]
18/07/2009
Ad Arma is een veelzijdig kunstenaar. Naast zijn grafische werk maakt hij ook bronzen sculpturen, gouaches, olieverf doeken en keramisch werk. Hij werd geboren in Rotterdam (1954) en geschoold op Artibus, Academie voor de Beeldende Kunsten te Utrecht (1974-1979). ...verder »
05 Sep 10 > 04 Okt 10
Zondag 5 september om 15.00 uur wordt de eerste solo-expositie van Marjolein Knottenbelt bij De Galerie Den Haag geopend.
05 Sep 10 > 04 Okt 10
Opening expositie Iron Man(nekes) zondag 5 september om 15.00 uur
volledige agenda »Wilt u altijd als eerste op de hoogte zijn van nieuwe exposities van Ad Arma bij De Galerie? Schrijf u dan in voor onze nieuwsbrief!
